İndirimli kurumlar vergisi nedir?
İndirimli kurumlar vergisi, teşvik belgeli yatırım yapan kurumlara kazançlarının bir kısmı için genel orandan daha düşük bir kurumlar vergisi oranı uygulanmasıdır. Dayanağı 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/A maddesidir.
Devletin yatırıma yapacağı katkının üst sınırı yatırıma katkı tutarıdır (YKT). YKT, teşvik belgesindeki yatırım tutarı ile belgedeki yatırıma katkı oranının (YKO) çarpımıdır. Yatırım tutarı 10.000.000 TL ve YKO %30 ise YKT 3.000.000 TL'dir.
Katkı nakit olarak ödenmez. Kurum, kazancının bir kısmına %25 yerine indirimli oran uygular. İki oran arasındaki fark nedeniyle ödenmeyen vergi YKT'den düşülür ve uygulama YKT tamamen kullanılana kadar devam eder.
Hesaplamada üç soru cevaplanır:
- Hangi kazanç indirimli orana tabi tutulabilir?
- Bir dönemde en fazla ne kadar YKT kullanılabilir?
- Kullanılmayan YKT sonraki dönemlere nasıl aktarılır?
Temel kavramlar ve formüller
Hesaplama dört büyüklüğe dayanır: yatırıma katkı tutarı (YKT), vergi indirim oranı (VİO), oran farkı ve indirimli kurum kazancı.
| Büyüklük | Formül | Açıklama |
|---|---|---|
| Toplam YKT | Belgedeki yatırım tutarı × YKO | Belge kapsamındaki azami katkı |
| Hak edilen YKT | Kümülatif fiili harcama × YKO | Yapılan harcamaya karşılık gelen katkı |
| İndirimli oran | Genel oran × (1 − VİO) | %25 × (1 − %60) = %10 |
| Oran farkı | Genel oran × VİO | %25 × %60 = 15 puan |
| İndirimli matrah tavanı | Kullanılabilir YKT ÷ oran farkı | Kuruşta aşağı yuvarlanır |
| İndirimli matrah | min(indirime konu kazanç; tavan; safi matrah) | Üç tutardan en küçüğü |
| Kullanılan YKT | İndirimli matrah × oran farkı | Genel oranla hesaplanan vergi ile indirimli oranla hesaplanan vergi arasındaki fark |
İndirimli orana tabi tutulan her 1 TL kazanç, YKT'den oran farkı kadar tutar düşürür. Bu nedenle indirimli orana tabi tutulabilecek azami kazanç, kullanılabilir YKT'nin oran farkına bölünmesiyle bulunur.
Genel oranın %25 olduğu dönemlerde indirimli oranlar şöyledir:
| VİO | İndirimli oran | Oran farkı |
|---|---|---|
| %50 | %12,5 | 12,5 puan |
| %60 | %10 | 15 puan |
| %70 | %7,5 | 17,5 puan |
| %80 | %5 | 20 puan |
| %100 | %0 | 25 puan |
Her dönemin hesabı o dönemin genel kurumlar vergisi oranıyla yapılır. 2022 hesap dönemi kazançları için genel oran %23, 2023 ve sonrası için %25'tir.
Belgenin tabi olduğu rejim
32/A maddesi 7555 sayılı Kanunla (RG 24.07.2025) yeniden düzenlenmiştir. Hesaplamaya başlamadan önce belgenin eski rejime mi yeni rejime mi tabi olduğu tespit edilir.
| Konu | Eski rejim (2012/3305 sayılı BKK) | Yeni rejim (7555 sayılı Kanun ve 9903 sayılı CBK) |
|---|---|---|
| Kapsadığı belgeler | 24.07.2025'ten önce alınan belgeler; 16.06.2025'ten önce başvurusu yapılıp reddedilmeyen belgeler | 24.07.2025 ve sonrasında alınan belgeler (16.06.2025'ten önceki başvurular hariç) |
| Vergi indirim oranı | Belgede yazılı oran | Kanunen %60 |
| Yararlanma süresi | Süre sınırı yoktur | İndirimli orana tabi matrahın oluştuğu ilk hesap dönemi dahil en fazla 10 hesap dönemi |
| Diğer faaliyet kazancına uygulama | Yatırım dönemi boyunca | İlk hesap dönemi dahil 4 hesap dönemi |
| Diğer faaliyet kazancı için YKT sınırı | Toplam YKT × %80 ile fiili harcama tutarından küçük olanı | Toplam YKT × %50 ile hak edilen YKT'den (harcama × YKO) küçük olanı |
| Kullanılmayan YKT | Sonraki dönemlere devreder | Kazanç olduğu halde kullanılmayan YKT ve 10 hesap dönemi sonunda kalan YKT kullanılamaz |
İki rejim arasındaki temel fark, yatırım döneminde diğer faaliyet kazancına uygulanacak sınırdadır. Eski rejimde ikinci sınır fiili harcamanın tamamıdır. Yeni rejimde ise ikinci sınır harcamanın YKO ile çarpımıdır.
Uygulamada üç tarih kontrol edilir:
- 02.08.2024: Asgari kurumlar vergisi karşısındaki durum bu tarihe göre belirlenir.
- 16.06.2025: Yatırım teşvik belgesi başvuru tarihi eşiğidir.
- 24.07.2025: Yatırım teşvik belgesi tarihi eşiğidir.
Aşağıdaki harcamalar YKT hesabına girmez:
- Arsa ve arazi bedelleri
- Yedek parça alımları
- Amortismana tabi olmayan kıymetler
- Maliyete eklenen faiz ve kur farkı
- Yeniden değerleme ve enflasyon düzeltmesi farkları
- Belge müracaat tarihinden önce yapılan harcamalar
- Teslim alınmamış mal için ödenen avanslar
Belge tutarını aşan harcama YKT'yi artırmaz. Artışın YKT'ye yansıması için belgenin revize edilmesi gerekir.
Yatırım dönemi ve işletme dönemi
İndirimli orana tabi tutulacak kazanç, yatırımın bulunduğu aşamaya göre belirlenir. Yatırım döneminde kurumun diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazanca, işletme döneminde ise yatırımdan elde edilen kazanca indirimli oran uygulanır.
| Yatırım dönemi | İşletme dönemi | |
|---|---|---|
| Başlangıcı | Yatırıma fiilen başlanılan tarihi içeren geçici vergi döneminin başı | Yatırımın kısmen veya tamamen işletilmeye başlandığı geçici vergi dönemi |
| Sonu | Tamamlama vizesi için müracaat edilen tarihi içeren geçici vergi döneminin son günü | YKT'nin tamamen kullanıldığı dönem (yeni rejimde en fazla 10 hesap dönemi) |
| İndirime konu kazanç | Diğer faaliyet kazancı | Yatırım kazancı |
| Kazancın ölçüsü | Mali kâr: kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmiş, istisna, indirim ve zararlar düşülmüş safi matrah | Ticari kâr: kanunen kabul edilmeyen giderler eklenmez; faiz, kur farkı, iştirak ve gayrimenkul satış kârı gibi faaliyet dışı gelirler dahil edilmez |
Yatırım döneminde diğer faaliyet kazancı
Diğer faaliyet kazancı, belgeli yatırımın işletilmesinden doğan kazanç dışındaki kazançların tamamıdır. Faiz, kira, kur farkı, iştirak hissesi satış kârı ve yıllara yaygın inşaat kazancı bu kapsamdadır. Bir dönemde indirimli orana tabi tutulamayan kazanç sonraki döneme aktarılmaz; sonraki döneme aktarılan YKT'dir.
Yatırımın bir bölümü tamamlanıp işletmeye alınmışsa, bu bölümden elde edilen kazanç ayrıca tespit edilir ve işletme dönemi hükümlerine göre indirimli orana tabi tutulur. Tamamlanmayan bölüm için diğer faaliyet kazancına uygulama devam eder.
İşletme döneminde yatırım kazancı
- Komple yeni yatırım: Yatırım kazancı ayrı hesaplarda izlenerek tespit edilir. Hasılattan satışın maliyeti düşülür, müşterek genel giderler dağıtım anahtarıyla yatırıma pay edilir.
- Tevsi yatırımı: Kazanç öncelikle ayrı hesaplarla tespit edilir. Ayrı hesapla tespit mümkün değilse aşağıdaki oranlama uygulanır.
Paydada kurumun tüm amortismana tabi sabit kıymetleri brüt tutarlarıyla yer alır. Yapılmakta olan yatırımlar paydaya dahil edilir, arsa ve arazi dahil edilmez. Oran her geçici vergi dönemi ve hesap dönemi sonunda yeniden hesaplanır.
Birden fazla belge bulunuyor ve kurumlar vergisi matrahı belgelerden elde edilen kazançların toplamından düşük kalıyorsa, matrah belgeler arasında kazançları oranında dağıtılır. Beyannamede bu durumda ağırlıklı ortalama indirimli oran gösterilir.
Örnek hesaplamalar
Aşağıdaki örneklerde şirket unvanları ve tutarlar temsilîdir. Tüm örneklerde genel kurumlar vergisi oranı %25'tir.
Kendi rakamlarınızla hesaplama yapmak için İndirimli Kurumlar Vergisi Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Örnek 1: Alfa Ambalaj A.Ş., eski rejimde yatırım dönemi
Alfa Ambalaj A.Ş.'nin teşvik belgesi 2012/3305 sayılı BKK kapsamındadır ve yatırım devam etmektedir.
- Belgedeki yatırım tutarı: 14.600.000 TL
- Yatırıma katkı oranı: %25
- Vergi indirim oranı: %70 (indirimli oran %7,5)
- Yıl içinde yapılan yatırım harcaması: 2.480.000 TL
- Mali kâr (tamamı diğer faaliyetlerden): 18.350.000 TL
| Adım | Hesap | Tutar (TL) |
|---|---|---|
| Toplam YKT | 14.600.000 × %25 | 3.650.000,00 |
| Birinci sınır | 3.650.000 × %80 | 2.920.000,00 |
| İkinci sınır | Fiili harcamanın tamamı | 2.480.000,00 |
| Kullanılabilir YKT | İki sınırdan küçük olanı | 2.480.000,00 |
| Oran farkı | %25 × %70 | 17,5 puan |
| İndirimli matrah tavanı | 2.480.000 ÷ 0,175 | 14.171.428,57 |
| %7,5 oranla vergi | 14.171.428,57 × %7,5 | 1.062.857,14 |
| %25 oranla vergi | 4.178.571,43 × %25 | 1.044.642,86 |
| Hesaplanan kurumlar vergisi | 2.107.500,00 |
İndirimli oran uygulanmasaydı vergi 18.350.000 × %25 = 4.587.500,00 TL olacaktı. Aradaki 2.480.000,00 TL, dönemde kullanılan YKT'ye eşittir. Bu dönemde sınırı harcama tutarı belirlemiştir. Kullanılmayan 1.170.000,00 TL YKT sonraki dönemlere devreder.
Örnek 2: Beta Tekstil A.Ş., yeni rejimde diğer faaliyet kazancı
Beta Tekstil A.Ş.'nin belgesi için başvuru 16.06.2025'ten sonra yapılmış, belge Ekim 2025'te alınmıştır. Vergi indirim oranı kanunen %60'tır.
- Belgedeki yatırım tutarı: 26.400.000 TL
- Yatırıma katkı oranı: %35
- Yıl içinde yapılan yatırım harcaması: 9.900.000 TL
- Mali kâr: 31.750.000 TL
| Adım | Hesap | Tutar (TL) |
|---|---|---|
| Toplam YKT | 26.400.000 × %35 | 9.240.000 |
| Birinci sınır | 9.240.000 × %50 | 4.620.000 |
| İkinci sınır (hak edilen YKT) | 9.900.000 × %35 | 3.465.000 |
| Kullanılabilir YKT | İki sınırdan küçük olanı | 3.465.000 |
| İndirimli matrah tavanı | 3.465.000 ÷ 0,15 | 23.100.000 |
| %10 oranla vergi | 23.100.000 × %10 | 2.310.000 |
| %25 oranla vergi | 8.650.000 × %25 | 2.162.500 |
| Hesaplanan kurumlar vergisi | 4.472.500 |
Yeni rejimde ikinci sınır, harcamanın YKO ile çarpımıdır. Yatırım tutarı 19.500.000 TL, YKO %30 ve yıl içi harcama 1.900.000 TL olan bir belgede birinci sınır 2.925.000 TL, ikinci sınır 570.000 TL'dir. Bu durumda kullanılabilir YKT 570.000 TL'dir.
Örnek 3: Gama Plastik A.Ş., işletme döneminde tevsi yatırımı
Gama Plastik A.Ş.'nin tevsi yatırımı tamamlanmış, tamamlama vizesi için müracaat 2024 yılında yapılmıştır. 2025 hesap dönemine ait bilgiler:
- 2024'ten devreden YKT: 1.840.000 TL
- 2025 yılı yeniden değerleme oranı: %25,49
- Vergi indirim oranı: %50 (indirimli oran %12,5)
- Ticari bilanço kârı: 9.600.000 TL
- Kurumlar vergisi matrahı: 10.150.000 TL
- Tevsi yatırım tutarı: 6.300.000 TL
- Yıl sonu brüt amortismana tabi sabit kıymetler: 27.000.000 TL
| Adım | Hesap | Tutar (TL) |
|---|---|---|
| Endekslenmiş YKT | 1.840.000 × 1,2549 | 2.309.016 |
| Tevsi yatırım kazancı | 9.600.000 × 6.300.000 ÷ 27.000.000 | 2.240.000 |
| İndirimli matrah tavanı | 2.309.016 ÷ 0,125 | 18.472.128 |
| İndirimli matrah | 2.240.000; 18.472.128; 10.150.000 tutarlarından en küçüğü | 2.240.000 |
| Kullanılan YKT | 2.240.000 × 0,125 | 280.000 |
| 2026'ya devreden YKT | 2.309.016 − 280.000 | 2.029.016 |
| Hesaplanan kurumlar vergisi | 2.240.000 × %12,5 + 7.910.000 × %25 | 2.257.500 |
Bu örnekte indirimli matrahı yatırım kazancı sınırlamıştır. Yatırım kazancı ticari bilanço kârı üzerinden hesaplandığı için kanunen kabul edilmeyen giderler hesaba katılmamıştır.
Örnek 4: Delta Gıda A.Ş., üretim indirimi ile birlikte uygulama
Delta Gıda A.Ş. belgeli yatırımında üretim faaliyetinde bulunmaktadır. Vergi indirim oranı %70, 2026 yılında belgeli yatırımdan elde edilen üretim kazancı 7.250.000 TL'dir. KVK 32/9 uyarınca önce 32/8'deki 1 puanlık indirim uygulanır (%24), indirimli oran bu oran üzerinden hesaplanır.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| İndirimli oran | %24 × (1 − %70) | %7,2 |
| Oran farkı | %24 × %70 | 16,8 puan |
| Hesaplanan vergi | 7.250.000 × %7,2 | 522.000 TL |
| Kullanılan YKT | 7.250.000 × %16,8 | 1.218.000 TL |
| Üretim indirimi nedeniyle alınmayan vergi | 7.250.000 × %1 | 72.500 TL |
Üretim indirimi nedeniyle alınmayan 72.500 TL YKT'den düşülmez. YKT'den yalnızca %24 üzerinden hesaplanan oran farkı düşülür.
Örnek 5: Epsilon Metal A.Ş., asgari kurumlar vergisi karşılaştırması
Epsilon Metal A.Ş.'nin ticari bilanço kârı ve kurumlar vergisi matrahı 16.400.000 TL'dir. Matrahın tamamı indirimli orana tabidir. Vergi indirim oranı %90 (indirimli oran %2,5), YKT yeterlidir.
| Kalem | Belge 02.08.2024'ten önce alınmış | Belge 02.08.2024 veya sonrasında alınmış |
|---|---|---|
| Hesaplanan kurumlar vergisi (16.400.000 × %2,5) | 410.000 | 410.000 |
| Asgari kurumlar vergisi (16.400.000 × %10) | 1.640.000 | 1.640.000 |
| 32/A nedeniyle alınmayan vergi (16.400.000 × %22,5) | 3.690.000; asgari vergiden düşülür | Asgari vergiden düşülmez |
| Karşılaştırılacak asgari vergi | 0 | 1.640.000 |
| Ödenecek kurumlar vergisi | 410.000 | 1.640.000 |
Belge tarihindeki fark nedeniyle aynı kazanç için ödenecek vergi 1.230.000 TL farklıdır.
Endeksleme
Yatırımın tamamlanması şartıyla, kullanılmayan YKT tamamlanmayı izleyen hesap döneminden itibaren her yıl için ilan edilen VUK yeniden değerleme oranı ile artırılır. Tamamlanma tarihi olarak tamamlama vizesi müracaat tarihi esas alınır; müracaat yapılmadan endeksleme yapılmaz.
| Yıl | Yeniden değerleme oranı |
|---|---|
| 2025 | %25,49 |
| 2024 | %43,93 |
| 2023 | %58,46 |
Asgari kurumlar vergisi ile ilişkisi
Asgari kurumlar vergisi (KVK 32/C) matrahı, ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderler eklenip 32/C-2'de sayılan istisna ve indirimler düşülerek bulunur. Asgari vergi bu matrahın %10'udur. Ödenecek vergi, hesaplanan kurumlar vergisi ile asgari kurumlar vergisinden büyük olanıdır.
32/A nedeniyle alınmayan vergi, yalnızca 02.08.2024'ten önce alınmış belgelerde asgari vergiden düşülür. Bu tarihten önce alınıp sonradan revize edilen belgelerde, 25 Seri No.lu KVGT uyarınca yalnızca 02.08.2024'ten önce belgede kayıtlı yatırım tutarına ait YKT dikkate alınır. Mükellef, önce bu YKT'yi kullanma veya oranlama yöntemlerinden birini seçer.
Danıştay 3. Dairesinin 25.11.2025 tarihli, E.2024/5700, K.2025/4831 sayılı kararıyla, geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından indirilmesine engel olan Tebliğ hükümleri iptal edilmiştir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
- Rejimin yanlış tespiti: Eski rejimdeki fiili harcama sınırının yeni belgelere uygulanması veya yeni rejimde kazanç olduğu halde kullanılmayan YKT'nin sonraki döneme devredilmesi.
- Kazanç ölçüsünün karıştırılması: Yatırım döneminde mali kâr, işletme döneminde ticari kâr esas alınır. Faiz ve kur farkı gelirleri yatırım kazancına dahil edilmez.
- Kısmen işletmeye alınan bölümün ayrılmaması: İşletmeye alınan bölümün kazancına işletme dönemi hükümleri uygulanır.
- Tevsi oranlamasında hatalı payda: Payda, kurumun tüm amortismana tabi sabit kıymetlerinin brüt tutarıdır ve yapılmakta olan yatırımları içerir.
- Geçici vergide kümülatif hesabın yapılmaması: Geçici vergi hesapları yıl başından itibaren kümülatiftir. Beyanname tablosundaki önceki dönemler sütunu önceki yılların kullanımını gösterir.
- YKT'ye girmeyen kalemlerin ayıklanmaması: Arsa, yedek parça, aktifleştirilen faiz ve kur farkı, müracaat öncesi harcamalar ve avanslar YKT hesabına alınmaz.
- Yanlış yılın vergi oranının kullanılması: 2022 hesap dönemine ait düzeltmelerde genel oran %23'tür.
- Erken endeksleme: Tamamlama vizesi müracaatı yapılmadan YKT endekslenmez.
Sonuç
İndirimli kurumlar vergisi her geçici vergi döneminde ve hesap döneminde aynı sırayla hesaplanır:
- Belgenin tabi olduğu rejim belirlenir.
- Kullanılabilir YKT hesaplanır.
- Kullanılabilir YKT oran farkına bölünerek indirimli matrah tavanı bulunur.
- İndirime konu kazanç tespit edilir.
- İndirime konu kazanç, tavan ve kurumlar vergisi matrahından en küçük olanı indirimli matrah olarak alınır.
- Sonuç asgari kurumlar vergisi ile karşılaştırılır.
32/A kapsamında indirimli orandan yararlanılan tutarlar 49 Sıra No.lu Tebliğ uyarınca tutar sınırı olmaksızın yeminli mali müşavir tasdikine tabidir.
Dayanaklar: 5520 sayılı KVK md. 32/A, 32/8, 32/9, 32/C · 7555 sayılı Kanun md. 18 (RG 24.07.2025) · 9903 sayılı CBK (RG 30.05.2025) · 2012/3305 sayılı BKK · 1 Seri No.lu KVGT bölüm 32.2 ve 32.5 (24 ve 25 Seri No.lu Tebliğlerle değişik) · Danıştay 3. Daire E.2024/5700, K.2025/4831.
Yararlanılan kaynak: Dr. Soner Ülgen, İndirimli Kurumlar Vergisi Örnek ve Çözümler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda güncel mevzuatın ve idari görüşlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.